NÂNG CAO HIỆU QUẢ CÔNG TÁC QUẢN TRỊ RỦI RO TÀI CHÍNH TRONG TRƯỜNG HỌC

NÂNG CAO HIỆU QUẢ CÔNG TÁC QUẢN TRỊ RỦI RO TÀI CHÍNH TRONG TRƯỜNG HỌC

Quản trị rủi ro tài chính trong trường học là công cụ quan trọng để lãnh đạo nhà trường phát hiện ra những sai sót trong quản lý, chỉ đạo, thực hiện công tác tài chính và có biện pháp điều chỉnh. Mặt khác, thông qua kiểm soát, các hoạt động sẽ được thực hiện tốt hơn và giảm bớt được sai sót có thể.

Bài viết “Nâng cao hiệu quả công tác quản trị rủi ro tài chính trong trường học” dành cho cán bộ quản lý sẽ trang bị các nội dung hữu ích và thực tiễn về quản trị rủi ro vận hành trong giáo dục.

Hằng năm, Ngành GD&ĐT đã tổ chức hội nghị đối với thủ trưởng và kế toán các đơn vị nhằm đánh giá tình hình thực hiện dự toán ngân sách năm trước và hướng dẫn triển khai nhiệm vụ ngân sách năm sau theo đúng nội dung, định mức đảm bảo sử dụng kinh phí tiết kiệm, hiệu quả, đúng nguyên tắc, quy trình theo các quy định hiện hành đồng thời chỉ đạo rà soát, quản lý chặt chẽ các khoản chi, đảm bảo đúng dự toán đã được phê duyệt và chế độ theo quy định; kiểm soát chặt chẽ chi đầu tư xây dựng cơ bản, làm tốt công tác quản trị trường học.

Tuy nhiên, bên cạnh những ưu điểm nêu trên, trong quá trình thanh tra, kiểm tra, vẫn phát hiện ra những hạn chế, thiếu sót của công tác quản trị tài chính trong các cơ sở giáo dục cần phải chấn chỉnh và khắc phục để nâng cao hiệu lực, hiệu quả trong quản lý.

Thứ nhất, Công tác lập dự toán chi thường xuyên

Lập, giao dự toán kinh phí chi thường xuyên thường chưa nêu rõ nguyên nhân dự toán tăng thêm, hoặc giảm so với số ngân sách Nhà nước (NSNN) cấp ổn định trong thời kỳ tự chủ; không căn cứ vào quyết toán thu, chi năm trước liền kề, bỏ sót nhiều nguồn thu sự nghiệp; nhiều đơn vị lập dự toán số thu sự nghiệp thấp hơn nhiều so với số thực thu 3 năm trước. Lập dự toán chi xác định mức tự đảm bảo kinh phí không chính xác: do việc lập dự toán thu sự nghiệp bỏ sót nhiều nguồn kinh phí, dự toán chi thường xuyên tăng không có cơ sở.

Thứ hai, Công tác lập dự toán chi không thường xuyên

Lập dự toán chi không thường xuyên không rõ chi tiết nội dung theo từng nhiệm vụ kế hoạch được giao. Lập dự toán chi không thường xuyên cho cả các nhiệm vụ ngoài chức năng của đơn vị; không phù hợp với nội dung nhiệm vụ được cấp có thẩm quyền giao thực hiện trong năm kế hoạch. Lập kế hoạch mua sắm tài sản cố định thiếu căn cứ để xác định giá trị tài sản mua sắm; lập dự toán đầu tư xây dựng, sửa chữa lớn không đúng định mức, đơn giá, không phù hợp biện pháp thi công.

Thứ ba, Công tác xây dựng Quy chế chi tiêu nội bộ (CTNB)

Xây dựng và phê duyệt quy chế CTNB chưa đảm bảo trình tự, thủ tục quy định, thiếu công khai, dân chủ. Xây dựng và ban hành quy chế CTNB theo các văn bản quy phạm đã hết hiệu lực. Một số khoản chi mang tính chất thường xuyên nhưng chưa được quy định các mức chi cụ thể; thường được thực hiện theo các quyết định cá biệt của thủ trưởng đơn vị. Vận dụng các khoản chi cho các đối tượng không đúng quy định như: chi trang phục, chi phụ cấp ưu đãi ngành; xây dựng cơ cấu chi học phí, dạy thêm không đúng chế độ quy định. Việc xây dựng quy chế CTNB có những khoản chi không phù hợp tiêu chuẩn định mức đã có quy định. Chưa xây dựng mức trích lập các quỹ và đối tượng chi, mức chi, quản lý và sử dụng các quỹ theo quy định. Việc xây dựng phương án tự chủ của các đơn vị sự nghiệp chưa xác định hết nguồn thu của đơn vị như: cho thuê mặt bằng, căng tin, phòng học.

Thứ tư, Đối với thu phí, lệ phí

Thu phí, lệ phí theo quy định phải nộp vào Kho bạc nhà nước (KBNN) nhưng đơn vị không nộp đầy đủ vào KBNN mà gửi ngân hàng hoặc giữ số tiền mặt đã thu tại đơn vị để chi cho các hoạt động sai quy định. Hạch toán thiếu, để ngoài sổ kế toán và báo cáo tài chính các khoản thu phí, lệ phí. Kê khai, quyết toán thu phí, lệ phí còn chậm so với quy định; kê khai thiếu số phí, lệ phí phải nộp vào NSNN.

Thứ năm, Đối với các nguồn thu khác

Không báo cáo, kê khai số thu từ nguồn thu khác phát sinh trong năm hoặc bộ phận có liên quan trong đơn vị đã thu tiền nhưng không báo cho bộ phận tài chính, kế toán để hạch toán, theo dõi thu chi trên báo cáo tài chính của đơn vị; có phát sinh thu khác như nhận tài trợ, thu lợi tức từ hoạt động liên doanh liên kết nhưng hạch toán số thu không đúng nội dung trên tài khoản có tính chất thu hộ, chi hộ; phải trả khác.

Thứ sáu, Đối với các khoản chi thường xuyên

Chi thanh toán không đúng tiêu chuẩn định mức; khoán văn phòng phẩm, chi tiền làm thêm giờ, chi thanh toán công tác phí, chi phí hội nghị, hội thảo… vượt định mức tiêu chuẩn. Chi thanh toán không có đầy đủ hóa đơn, chứng từ hợp lệ, thiếu thủ tục theo quy định. Chi thanh toán cho một số nội dung không thực hiện đúng trình tự thủ tục pháp lý về chỉ tiêu mua sắm theo quy định như: không thực hiện xây dựng dự toán chi trình cấp có thẩm quyền phê duyệt, không tổ chức đấu thầu mua sắm đối với các khoản chi lớn phải thực hiện đấu thầu theo quy định. Chi thanh toán cho các nội dung không phù hợp với quy định về các khoản được phép chi từ nguồn thu phí, lệ phí đơn vị được giữ lại chi theo quy định đối với từng loại phí, lệ phí. Chi có tính chất bổ sung thu nhập tăng thêm nhưng hạch toán trực tiếp vào chi thường xuyên trước khi xác định số tiết kiệm chi hoặc chênh lệch thu chi. Chi nguồn kinh phí hoạt động thường xuyên thanh toán các nội dung có tính chất đầu tư xây dựng, mua sắm TSCĐ giá trị lớn; khen thưởng, phúc lợi phải sử dụng các nguồn vốn đầu tư xây dựng, nguồn từ các quỹ (phát triển hoạt động sự nghiệp, khen thưởng, phúc lợi) để chi.

Thứ bảy, Đối với các khoản chi không thường xuyên

Chi thanh toán không phù hợp với nội dung nhiệm vụ không thường xuyên được giao, không phù hợp với dự toán được duyệt; thanh toán vượt dự toán chi không thường xuyên theo nội dung nhiệm vụ cụ thể được duyệt. Sử dụng kinh phí không thường xuyên để chi cho các hoạt động thuộc nguồn kinh phí thường xuyên. Sử dụng kinh phí không thường xuyên của nhiệm vụ này để thanh toán cho nhiệm vụ không thường xuyên khác nhưng chưa được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Thứ tám, Đối với quản lý tiền mặt

Tiền mặt tại quỹ thực tế tăng so với tài khoản tổng hợp trên báo cáo kế toán do: Đơn vị không phản ánh số thu khác vào nguồn kinh phí của đơn vị. Các khoản thu rút từ KBNN về quỹ, thu phí, lệ phí, thu từ hoạt động sự nghiệp chưa lập phiếu thu hoặc chi tạm ứng khống do kế toán chỉ lập phiếu chi cho vay, tạm ứng nhưng không xuất quỹ nhằm mục đích giảm quỹ tiền mặt trên sổ kế toán để không phải hoàn trả lại NSNN hoặc giảm số cấp phát năm sau. Các khoản phải trả có thể được ghi tăng lên nhằm mục đích vụ lợi cá nhân hoặc phục vụ mục tiêu của tập thể nhưng các hành vi này sai quy định của chế độ tài chính; các khoản nợ phải trả có thể không được phân loại chính xác, nội dung phải trả không rõ ràng.

Tiền mặt tại quỹ thực tế giảm so với tài khoản tổng hợp trên báo cáo kế toán do thủ quỹ tham ô hoặc lợi dụng công quỹ để cho vay, tạm ứng không lập phiếu chi.

Sai sót trong chế độ hóa đơn chứng từ, trình tự thủ tục thanh toán; hạch toán kế toán: các khoản chi không có chứng từ theo quy định; chi vượt tiêu chuẩn, định mức quy định của Nhà nước; sử dụng nguồn kinh phí không đúng mục đich; các khoản chi chuyển nguồn không đúng; hạch toán sai tài khoản kế toán; phản ánh sai mục lục ngân sách; lập báo cáo kế toán không đầy đủ mẫu biểu và không đúng quy định.

Trong quá trình thanh tra, kiểm tra, qua các tài liệu và minh chứng của các thiếu sót trên, nguyên nhân chủ quan và khách quan của các hạn chế, thiếu sót chủ yếu là do công tác quản trị còn hạn chế.

Một là, Việc nghiên cứu vận dụng các văn bản pháp lý còn yếu; chủ yếu làm việc theo kinh nghiệm; công tác phổ biến giáo dục pháp luật trong nhà trường còn hạn chế; một số cán bộ quản lý còn chưa chủ động nghiên cứu văn bản quy phạm pháp luật; chưa cập nhật các điểm mới, sửa đổi, bổ sung của các văn bản mới.

Hai là, Chưa phân định rõ vị trí, chức năng, thẩm quyền của từng cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên; một số nhà trường còn có dấu hiệu mất dân chủ; chưa bàn bạc, thống nhất giữa các bộ phận liên quan; đặc biệt thiếu sự tham mưu của kế toán.

Ba là, Chưa đảm bảo nguyên tắc thu, chi, dự toán, hạch toán; trình tự thủ tục trình cấp thẩm quyền phê duyệt theo quy định; Công tác phối hợp giữa Gia đình - Nhà trường - Xã hội còn yếu; đặc biệt chưa xác định rõ “Nghĩa vụ - Trách nhiệm - Thẩm quyền”: Việc phải làm - Việc được làm - Làm như thế nào? - Đúng thẩm quyền - Đúng quy định của pháp luật; Chưa phân biệt rạch ròi giữa xã hội hóa và tài trợ; giữa xã hội hóa và quỹ của Ban đại diện cha mẹ học sinh (CMHS); còn gộp chung quỹ này với huy động xã hội hóa; còn tình trạng lợi dụng mượn danh nghĩa Ban đại diện CMHS để thu các khoản không đúng quy định.

Bốn là, Thiếu tính minh bạch và sự tham gia của cán, bộ, giáo viên, nhân viên trong tổ chức lao động; Thiếu hệ thống quy trình, thủ tục làm việc được xây dựng và tổ chức thực hiện một cách khoa học; lãnh đạo thiếu tư duy quản lý, không sát sao trong công việc.

Năm là, Một số văn bản quy phạm phạm luật chưa sát và chưa theo kịp với thực tiễn; khi xây dựng văn bản quy phạm pháp luật còn chưa viện dẫn hoặc bao quát các Luật khác dẫn đến chồng chéo, khó thực hiện.

Từ việc phân tích các hạn chế, thiếu sót nêu trên, chúng tôi kiến nghị đưa ra các giải pháp thực hiện nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản trị tài chính trong trường học. Cụ thể như sau:

Thứ nhấtTăng cường bồi dưỡng nghiệp vụ cho chủ tài khoản và kế toán

Nhận diện các vướng mắc, khó khăn, sai sót thường gặp trong quá trình triển khai thực hiện cơ chế tự chủ trong các đơn vị hành chính, sự nghiệp và trong hoạt động chi ngân sách của các đơn vị hành chính, sự nghiệp thông qua công tác kiểm soát chi của KBNN và giải pháp tháo gỡ, khắc phục.

Bồi dưỡng những vấn đề quản lý tài chính; quản lý thu, quản lý chi tiêu cho chủ tài khoản và kế toán. Trang bị, cập nhật và hệ thống hoá những kiến thức cơ bản, chuyên sâu về nghiệp vụ kế toán cho kế toán.

Bồi dưỡng, nâng cao năng lực cho chủ tài khoản về chỉ đạo việc tổng kết, đánh giá, bổ sung, sửa đổi các quy định liên quan đến công tác quản lý tài chính cho phù hợp với điều kiện thực tế như: Quy chế chi tiêu nội bộ, Quy chế định mức giờ giảng, quy trình thanh quyết toán nội bộ, quy định quản lý tài sản công.

Thứ hai, Tăng cường công tác phổ biến pháp luật

Nội dung phổ biến, giáo dục pháp luật cho cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên, học sinh, sinh viên bao gồm loại văn bản sau: các quy định pháp luật về cán bộ, công chức; các quy định pháp luật về thực hành tiết kiệm, chống lãng phí; các quy định pháp luật về hội nhập quốc tế; các quy định pháp luật về thực hiện quy chế dân chủ; các quy chế về đào tạo, rèn luyện học sinh, sinh viên; các bộ luật, luật liên quan tới chế độ chính sách, tài chính, giáo dục ý thức chấp hành pháp luật của giáo viên, học sinh.

Cần linh hoạt và thay đổi hình thức tổ chức các cuộc tọa đàm, nói chuyện chuyên đề pháp luật cho cán bộ, giáo viên, nhân viên, học sinh, sinh viên; xây dựng kế hoạch, tài liệu phổ biến pháp luật cho phù hợp, thiết thực.

Thứ ba, Tăng cường công tác kiểm tra nội bộ

Kiểm tra nội bộ là hoạt động quản lý thường xuyên của Thủ trưởng đơn vị; chỉ rõ điểm yếu, điểm mạnh; kịp thời xử lý, khắc phục, điều chỉnh giải pháp khả thi thực hiện để nâng cao hiệu quả công tác quản lý, chất lượng hoạt động giáo dục của nhà trường. Xây dựng kế hoạch kiểm tra nội bộ theo hướng dẫn của cấp trên, trong đó nhấn mạnh nội dung: công tác kiểm tra nội bộ về công tác tài chính; giải quyết khiếu nại tố cáo và phòng chống tham nhũng; thực hiện Quy chế dân chủ trong trường học; thường xuyên kiểm tra và tự kiểm tra.

Phát huy vai trò của Ban thanh tra nhân dân có nhiệm vụ giám sát việc thực hiện chính sách, pháp luật, việc giải quyết khiếu nại, tố cáo, việc thực hiện pháp luật về dân chủ; Kiến nghị người có thẩm quyền xử lý theo quy định của pháp luật khi phát hiện có dấu hiệu vi phạm pháp luật và giám sát việc thực hiện kiến nghị đó.

Thứ tư, Nâng cao hiệu quả công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại ( KN ), giải quyết tố cáo ( TC ); công tác phòng chống tham nhũng ( PCTN )

Tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 35-CT/TW ngày 26/5/2014 của Bộ Chính trị về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác tiếp công dân, giải quyết KN, giải quyết TC, cần xây dựng kế hoạch, tổ chức tuyên truyền, phổ biến, quán triệt Luật tiếp công dân, Luật khiếu nại, Luật tố cáo và các văn bản hướng dẫn thi hành; tổ chức tập huấn nghiệp vụ tiếp công dân, giải quyết KN, giải quyết TC cho cán bộ quản lý, giáo viên được giao nhiệm vụ.

Tổ chức tiếp công dân, giải quyết KN, giải quyết TC đúng thành phần, xử lý kịp thời theo quy định của pháp luật; tập trung giải quyết dứt điểm các vụ việc khiếu nại, tố cáo phức tạp, kéo dài. Thực hiện Luật phòng chống tham nhũng 2018; Thông tư số 05/2011/TT-TTCP ngày 10/01/2011 của Thanh tra Chính phủ Quy định về Phòng chống tham nhũng trong ngành thanh tra.

Lời kết

Quản lý, quản trị là một khâu cực kỳ quan trọng, then chốt đảm bảo sự thành công cho cả tiến trình đổi mới, nâng cao chất lượng GD&ĐT. Vì vậy, phải nâng cao chất lượng công tác quản lý một cách toàn diện. Cần đổi mới cơ bản về tư duy và phương thức quản lý theo hướng nâng cao hiệu lực, hiệu quả. Thực hiện cải cách hành chính, thể chế hóa vai trò, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, trách nhiệm quản lý GD&ĐT; cần xây dựng một hệ thống kiểm định chất lượng GD&ĐT có hiệu lực, hiệu quả và đánh giá công tác thi đua, khen thưởng, xếp loại cán bộ, công chức, viên chức chính xác, công tâm; thực hiện đồng bộ các giải pháp đồng thời nâng cao tinh thần trách nhiệm, kỷ luật, kỷ cương, đạo đức nghề nghiệp, tác phong và tư cách của đội ngũ nhà giáo, CBQL giáo dục. Đồng thời chủ tài khoản và kế toán chủ động tự học và cập nhật các văn bản quy phạm pháp luật, quy định, hướng dẫn để nâng cao hiệu quả quản trị trong trường học.

Tiếp tục giao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm cho các các cơ sở giáo dục; phát huy vai trò, vị trí, trách nhiệm của người đứng đầu. Chủ động phòng ngừa sai phạm, quản trị rủi ro và tăng cường thanh tra, kiểm tra đột xuất; xử lý nghiêm khắc các trường hợp vi phạm, giữ vững trật tự, kỷ cương toàn ngành.

                                                                                                                                                                  (Sưu Tầm)

Bài tin liên quan
Chính phủ điện tử
Tin đọc nhiều
Liên kết website
Thống kê truy cập
Hôm nay : 94
Hôm qua : 18
Tháng 07 : 157
Năm 2022 : 3.024